بندر ترکمن
سفر به شمال همیشه به معنای جنگل های انبوه مازندران یا ویلاهای لوکس گیلان نیست. گاهی باید فرمان را به سمت شرق کج کرد، جایی که دشت های وسیع و بی پایان به دریای خزر می رسند. من در سفر اخیرم به استان گلستان متوجه شدم که بندر ترکمن شخصیتی کاملا متفاوت از هر شهر ساحلی دیگری دارد که تا به حال دیده ام. اینجا خبری از رطوبت خفه کننده نیست؛ باد از سمت صحرای ترکمنستان می وزد و بوی خاک و نمک را با هم قاطی می کند. وقتی وارد شهر می شوید، اولین چیزی که جلب توجه می کند، قامت بلند و لباس های رنگی زنان ترکمن است که با وقار خاصی در پیاده روها راه می روند. انگار زمان در این نقطه از جغرافیا کمی آرام تر حرکت می کند.
بندر ترکمن کجاست و چرا باید این مسیر را رفت؟
بندر ترکمن در غربی ترین بخش گلستان واقع شده است. این شهر که در دوران پهلوی اول با نقشه ای کاملا مهندسی شده و شطرنجی ساخته شد، از معدود شهرهای ایران است که در آن گم نمی شوید. چرا؟ چون تمام خیابان ها یا موازی دریا هستند یا عمود بر آن. اما جذابیت اصلی اینجا در معماری یا خیابان بندی نیست. جذابیت در اتمسفری است که از ترکیب صدای موتور قایق ها، شیهه اسب ها در دوردست و صدای چانه زدن در بازار به گوش می رسد. راستش را بخواهید، بندر ترکمن برای کسانی که به دنبال هتل های 5 ستاره بین المللی هستند، جای مناسبی نیست. اینجا مقصد کسانی است که می خواهند روی ماسه های نرم راه بروند و به تماشای غروبی بنشینند که در آن خورشید دقیقا در دل آب فرو می رود.
برای رسیدن به این شهر، راه های مختلفی وجود دارد که هر کدام حال و هوای خودش را دارد:
- خودروی شخصی: از تهران حدود 390 کیلومتر راه دارید. مسیر جاده فیروزکوه به سمت ساری و سپس بهشهر و گرگان، بهترین انتخاب است. از گرگان هم فقط 45 دقیقه رانندگی تا مقصد فاصله دارید.
- قطار: به نظرم این رمانتیک ترین راه است. ایستگاه بندر ترکمن یکی از قدیمی ترین های ایران است. قطار تهران-گرگان را سوار شوید و در ایستگاه بندر ترکمن پیاده شوید. حدود 10 تا 12 ساعت در راه هستید اما عبور از پل ورسک در شب یا سپیده دم، ارزشش را دارد.
- اتوبوس: از ترمینال شرق تهران (تهرانپارس) روزانه اتوبوس های مستقیمی به بندر ترکمن می روند. زمان سفر حدود 7 تا 8 ساعت است.
- هواپیما: باید به مقصد فرودگاه گرگان پرواز کنید و از آنجا با تاکسی های خطی یا اسنپ (که حدود 200 هزار تومان هزینه دارد) به بندر برسید.
جزیره آشوراده؛ تنها جزیره دریای خزر که دیگر جزیره نیست؟
شاید عجیب به نظر برسد، اما آشوراده که سال ها به عنوان تنها جزیره ایرانی خزر شناخته می شد، به دلیل پسروی آب دریا، حالا عملا به شبه جزیره میانکاله چسبیده است. برای رفتن به آشوراده باید به اسکله بندر ترکمن بروید. آنجا قایق های موتوری منتظر هستند. هزینه قایق سواری بستگی به انصاف قایق ران و تعداد شما دارد. در سال 1405، احتمالا برای یک قایق دربست باید چیزی حدود 1 میلیون و 500 هزار تومان بپردازید.
وقتی پیاده می شوید، اولین چیزی که می بینید ساختمان های قدیمی و متروکه روس ها است. یک قلعه قدیمی هم هست که فقط دیوارهایش باقی مانده. فضا کمی وهم آلود است. یکی از محلی ها می گفت جمعه ها زودتر قایق ها بر می گردند، نمی دانم چرا، شاید به خاطر استراحت خودشان باشد یا قوانین محلی. در آشوراده حتما سراغ صیدگاه های خاویار را بگیرید. هرچند الان دیگر مثل قدیم خاویار فراوان نیست، اما دیدن تاس ماهی های بزرگ در حوضچه ها تجربه عجیبی است. سکوت جزیره با صدای پرنده های مهاجر می شکند. اگر کفش مناسب دارید، کمی در ساحل شنی اش قدم بزنید. صدف هایی اینجا پیدا می کنید که در هیچ جای دیگر شمال دیده نمی شوند.
دوشنبه بازار؛ هیاهوی رنگ و بوی پشم
اگر سفرتان را طوری تنظیم کنید که دوشنبه در شهر باشید، برنده شده اید. دوشنبه بازار بندر ترکمن فقط یک بازار نیست، یک تماشاخانه زنده است. از روستاهای اطراف، ترکمن ها با وانت هایشان می آیند تا محصولاتشان را بفروشند. از شیر شتر و پنیر محلی گرفته تا روسری های ابریشمی (چارقد) که ریشه های بلندشان روی زمین می کشد. من در دوراچی همیشه توصیه می کنم که در این بازارها عجله نکنید. بنشینید و پیرمردهایی را تماشا کنید که کلاه های پشمی بزرگ (تلپک) بر سر دارند و با جدیت درباره قیمت گوسفند بحث می کنند.
قیمت ها در بازار نسبت به تهران بسیار منصفانه تر است. مثلا یک چارقد اصیل ترکمن که در تهران ممکن است چندین میلیون تومان باشد، اینجا با قیمت مناسب تری پیدا می شود. البته باید بلد باشید چانه بزنید. ترکمن ها در معامله صبور هستند، شما هم صبور باشید. در گوشه ای از بازار، بوی نان تازه می آید؛ نان روغنی های معروفی که با پیاز و گوشت پر شده اند و به آنها “بیشمه” می گویند. حتما یکی بخرید و داغ داغ بخورید.
چکدرمه؛ طعمی که تا سال ها زیر زبان می ماند
نمی شود به بندر ترکمن رفت و چکدرمه نخورد. این غذا شبیه استمبولی خودمان است اما با گوشت گوسفندی درشت و برنجی که در دیگ های چدنی بزرگ (قازان) پخته می شود. راز خوشمزگی اش در چربی گوشت و حرارت ملایم هیزم است. بهترین جا برای خوردن چکدرمه، خانه های بوم گردی است. رستوران های داخل شهر هم خوب هستند اما آن حس اصیل را ندارند. گوشت چکدرمه باید طوری پخته شده باشد که با فشار چنگال از هم باز شود.
غذاهای دیگری هم هست که نباید از دست بدهید:
- بورک: پیراشکی های سرخ شده که داخلش با گوشت یا اسفناج پر شده.
- ماهی کپور و سفید: چون بندر است، ماهی تازه همیشه در دسترس است. ماهی ها را معمولا روی آتش کباب می کنند.
- قورمه: گوشت خرد شده که در چربی خودش سرخ می شود و ماندگاری بالایی دارد.
برآورد هزینه های سفر در سال 1405
با توجه به تورم و فرض دلار 200 هزار تومانی، هزینه های سفر به بندر ترکمن برای یک خانواده 3 نفره به مدت 2 شب به شرح زیر برآورد می شود. این اعداد حدودی هستند و بر اساس استعلام از پلتفرم هایی مثل جاباما و جاجیگاه در آن بازه زمانی فرضی محاسبه شده اند.
| نوع هزینه | اقتصادی (تومان) | متوسط (تومان) | لوکس (تومان) |
|---|---|---|---|
| اقامت (هر شب) | 3,000,000 | 6,000,000 | 15,000,000 |
| غذا (هر وعده برای یک نفر) | 800,000 | 1,500,000 | 3,000,000 |
| قایق سواری آشوراده (دربست) | 1,200,000 | 1,500,000 | 2,000,000 |
| خرید سوغات (میانگین) | 5,000,000 تا 10,000,000 | بستگی به خرید فرش یا زیورآلات دارد که تا 100 میلیون هم می رسد. | |
نکته مهم: در بندر ترکمن هتل های مجلل به معنای پایتخت وجود ندارد. بخش “لوکس” اقامت معمولا شامل ویلاهای نوساز ساحلی یا بوم گردی های بسیار باکیفیت و دربست می شود.
بهترین زمان برای سفر؛ وقتی بادها مهربان می شوند
بندر ترکمن تابستان های گرم و شرجی دارد. اگر در مرداد به اینجا بیایید، احتمالا بیشتر وقتتان زیر باد کولر می گذرد. اما از اواسط شهریور تا اواخر آبان، بهشت روی زمین می شود. هوا خنک است، پشه ها کم شده اند و پرندگان مهاجر کم کم به تالاب گمیشان و آشوراده می آیند. بهار هم عالی است، مخصوصا فروردین و اردیبهشت که دشت های اطراف بندر، سبز سبز هستند و گل های شقایق وحشی همه جا را پر می کنند. زمستان ها سرد است و بادهای شدیدی می وزد که ممکن است برنامه قایق سواری شما را لغو کند. من یک بار در بهمن رفتم؛ دریا آنقدر طوفانی بود که حتی اجازه نزدیک شدن به اسکله را هم نمی دادند.
برنامه پیشنهادی سفر 3 روزه به بندر ترکمن
روز اول: صبح زود به بندر برسید. بعد از کمی استراحت و خوردن نهار (قطعا چکدرمه)، به سمت اسکله بروید. غروب را در کنار ساحل تماشا کنید. بازارچه ساحلی در شب زنده تر است؛ می توانید صنایع دستی حصیری و زیورآلات ترکمن بخرید.
روز دوم: اگر دوشنبه است، تمام صبح را در دوشنبه بازار بگذرانید. اگر نیست، قایق بگیرید و به آشوراده بروید. نهار را در جزیره بخورید (اگر رستوران باز بود، وگرنه ساندویچ همراه داشته باشید). عصر به سمت تالاب گمیشان بروید که حدود 20 کیلومتر با شهر فاصله دارد. تماشای فلامینگوها در سکوت تالاب، تجربه ای است که تا مدت ها فراموش نمی کنید.
روز سوم: سری به روستاهای اطراف بزنید. روستای قره قاشلی برای دیدن اسب های اصیل ترکمن عالی است. می توانید سوارکاری را امتحان کنید. هزینه 15 دقیقه سوارکاری در سال 1405 حدود 700 هزار تومان خواهد بود. قبل از بازگشت، حتما از بازار ماهی فروشان، ماهی شور یا دودی بخرید تا طعم سفر را با خود به خانه ببرید.
سوالات متداول مسافران بندر ترکمن
آیا امکان اقامت در خود جزیره آشوراده وجود دارد؟
خیر، در حال حاضر امکان اقامت شبانه در جزیره برای گردشگران وجود ندارد. آشوراده بیشتر یک مقصد یک روزه است و باید قبل از تاریکی هوا با قایق به بندر برگردید. البته چند اقامتگاه بوم گردی در نزدیکی اسکله در خشکی وجود دارند که حس و حال مشابهی می دهند.
بهترین سوغاتی بندر ترکمن چیست؟
اگر بودجه کافی دارید، قالی و پشتی ترکمن با طرح های هندسی (موسوم به نقش گل) بهترین انتخاب است. در غیر این صورت، چارقد (روسری های بزرگ ریشه دار)، تلپک (کلاه پشمی) و زیورآلات نقره ای با سنگ های قرمز (عقیق) گزینه های بسیار محبوبی هستند. نان بیشمه هم سوغاتی خوراکی خوشمزه ای است اما زود بیات می شود.
آیا برای رفتن به آشوراده نیاز به مجوز خاصی هست؟
برای بازدید معمولی گردشگری خیر. فقط کافی است به اسکله بروید و سوار قایق شوید. اما اگر قصد عکاسی صنعتی یا ورود به مناطق حفاظت شده خاص تالابی را دارید، باید از سازمان محیط زیست هماهنگی های لازم را انجام دهید.
وضعیت اینترنت و آنتن دهی در شهر چگونه است؟
در داخل شهر بندر ترکمن، آنتن دهی تمام اپراتورها عالی است و اینترنت 4G به راحتی در دسترس است. اما در وسط دریا و بخش هایی از جزیره آشوراده، ممکن است آنتن دهی ضعیف شود یا کاملا قطع شود. پس قبل از سوار شدن به قایق، تماس های مهم خود را بگیرید.
سفر به بندر ترکمن، سفری به لایه های عمیق تر فرهنگ ایران است. جایی که اسب، دریا و دشت در هم تنیده شده اند. شاید در نگاه اول شهر ساده ای به نظر برسد، اما اگر کمی وقت بگذارید و با محلی ها چای بخورید، متوجه می شوید که این شهر رازهای زیادی برای گفتن دارد. فقط یادتان باشد، در بازار همیشه لبخند بزنید؛ ترکمن ها به مهمان نوازی و گشاده رویی معروف هستند.
دیدگاهتان را بنویسید