ساری

راست اش را بخواهید، ساری همیشه زیر سایه شهرهای ساحلی اطراف اش مانده است. خیلی ها فقط از کمربندی اش رد می شوند تا به بابلسر یا بهشهر برسند. اما اگر یک بار ماشین را لبه یکی از خیابان های نزدیک به میدان ساعت پارک کنید و بوی نارنج را که با دود کباب های راسته قاطی شده است استشمام کنید، متوجه می شوید که مرکز استان مازندران چیزی فراتر از یک ایستگاه میانی است. ساری شهری است که در آن رطوبت هوا با خاطرات قدیمی راه آهن گره خورده است. من بارها به این شهر سفر کرده ام؛ گاهی برای کار و گاهی هم فقط برای اینکه در بازار روزش، صدای بلند ماهی فروش ها را بشنوم. سفر به ساری برای من همیشه با یک پرسش شروع می شود: چرا مردم فکر می کنند شمال فقط دریاست؟

چطور خودمان را به حوالی میدان ساعت برسانیم؟

برای رسیدن به ساری گزینه های زیادی دارید، اما صادقانه بگویم، قطار یک چیز دیگر است. مسیر ریلی تهران به ساری که از میان کوه های البرز و پل ورسک می گذرد، خودش نیمی از لذت سفر است. شما حدود 7 تا 8 ساعت در راه هستید. اگر با ماشین شخصی از جاده فیروزکوه بیایید، از تهران حدود 280 کیلومتر راه دارید که با ترافیک عادی 4 ساعت زمان می برد. جاده هراز هم هست که کمی شلوغ تر است اما شما را مستقیم تر به آمل و بعد ساری می رساند. اتوبوس های پایانه شرق تهران (تهرانپارس) هم هر نیم ساعت یک بار حرکت می کنند. اگر هم عجله دارید، فرودگاه دشت ناز در 15 کیلومتری شمال شرق شهر قرار دارد. پرواز از تهران حدود 45 دقیقه طول می کشد، اما خب، لذت دیدن تونل های جاده فیروزکوه را از دست می دهید. من یک بار با سواری های خطی آمدم؛ راننده تمام مسیر از تاریخچه خاندان پهلوی و ساخت ایستگاه راه آهن می گفت که جالب بود، هرچند کمی سردرد گرفتم.

هزینه های سفر به ساری در سال 1405

با فرض اینکه نرخ تورم و دلار 200 هزار تومانی در سال 1405 به یک ثبات نسبی رسیده باشد، باید جیب تان را برای این ارقام آماده کنید. قیمت ها در پلتفرم هایی مثل جاباما و جاجیگاه معمولا در ایام پیک سفر (مثل نوروز یا تعطیلات خرداد) تا 2 برابر هم بالا می رود. تیم دوراچی همیشه توصیه می کند برای صرفه جویی، وسط هفته را برای سفر انتخاب کنید.

پرسه در جاهای دیدنی که نباید از قلم بیفتند

ساری فقط یک میدان ساعت ندارد، هرچند که آن ساعت معروف که هر ساعت یک بار زنگ می زند، نقطه پرگار شهر است. اگر اهل پیاده روی هستید، عمارت کلبادی را حتما ببینید. معماری اش به سبک قاجاری است و آن شیشه های رنگی اش در ظهر، نور را جوری پخش می کنند که آدم دوست دارد ساعت ها همان جا بنشیند. یک بار که رفته بودم، نگهبان اش می گفت دوشنبه ها نروید چون بخش هایی از آن را تمیز می کنند و اجازه ورود نمی دهند؛ البته نمی دانم هنوز هم همین طور است یا نه.

دریاچه چورت؛ وقتی درختان از آب سر در می آورند

اینجا احتمالاً متفاوت ترین منظره ای است که در نزدیکی ساری خواهید دید. دریاچه چورت (یا میانشه) بر اثر یک زلزله در سال 1318 ایجاد شده. درخت هایی که در آن دره بودند، حالا خشک شده اند و نوک شان از آب بیرون زده است. مسیرش کمی صعب العبور است. باید به سمت جاده کیاسر بروید و بعد از روستای چورت، یک مسیر خاکی را طی کنید. اگر ماشین تان آفرود نیست، حتماً با نیسان های محلی بروید. هزینه نیسان ها در سال 1405 احتمالاً چیزی حدود 1,500,000 تا 2,000,000 تومان برای هر سرویس باشد. مه که روی آب می نشیند، فضا کمی ترسناک و در عین حال به شدت زیبا می شود.

سد سلیمان تنگه (سد شهید رجایی)

این سد در 45 کیلومتری جنوب ساری است. ارتفاع اش آدم را می ترساند. می توانید قایق سواری کنید یا در دهکده آرامش که کنارش ساخته اند بمانید. به نظر من، دیدن سد از بالای تاج آن حس عجیبی دارد؛ حجم عظیمی از آب که پشت بتن ها حبس شده است. در مسیر برگشت از سد، دکه های محلی آش دوغ می فروشند که امتحان کردن شان ضرر ندارد، هرچند گاهی زیادی سیر دارند.

باداب سورت؛ پلکان های نارنجی که باید مراقب شان بود

فاصله اش از ساری کم نیست (حدود 100 کیلومتر)، اما اگر نروید سفرتان ناقص است. چشمه های آب شور که لایه لایه روی هم رسوب کرده اند و رنگ های نارنجی و قرمز و زرد ساخته اند. متاسفانه در سال های اخیر به دلیل بی احتیاطی گردشگران آسیب دیده است. خواهش می کنم روی لبه های ظریف رسوبی راه نروید. تماشای غروب در باداب سورت، وقتی نور خورشید روی آب های ساکن می افتد، یکی از آن لحظاتی است که در ذهن تان حک می شود.

شکم گردی در ساری؛ فراتر از کباب معمولی

غذای شمالی در ساری با بقیه جاها فرق دارد. اینجا سیر و نارنج حرف اول را می زنند. باید سراغ «مرغ ترش» بروید، اما نه آن چیزی که در تهران به اسم مرغ ترش می دهند. مرغ ترش واقعی ساری، سبزی های محلی خاصی دارد که فقط در بازارهای همین جا پیدا می شود. اکبر جوجه هم که ریشه اش به گلوگاه و همین نزدیکی ها بر می گردد، در ساری شعبه های معتبری دارد. نکته مهم این است که اکبر جوجه واقعی باید با رب انار محلی و برنج ایرانی سرو شود.

اگر در فصل پاییز یا زمستان به ساری می روید، حتما «نازخاتون» را امتحان کنید. ترکیب بادمجان کبابی و آبغوره و ریحان که در کنار کباب دیگی سرو می شود. یک بار در یکی از رستوران های کوچک دور میدان ساعت، یک مدل «کدو پلو» خوردم که تویش تکه های گوشت غاز داشت؛ طعم اش کمی خاص بود و شاید هر کسی نپسندد، اما برای من تجربه جدیدی بود.

بازار روز ساری؛ جایی برای لمس زندگی واقعی

من عاشق بازارهای محلی هستم. بازار روز ساری (بازار نرگسیه یا بازار ملامجدالدین) جایی است که می توانید روح شهر را ببینید. زن های روستایی با لباس های رنگی نشسته اند و سبزی تازه، سیر، تخم مرغ محلی و اردک می فروشند. بوی ماهی شور و زیتون پرورده تمام فضا را پر کرده است. از من به شما نصیحت: اگر می خواهید سوغاتی بخرید، از همین جا بخرید. سیرترشی های 10 ساله ای اینجا پیدا می شود که واقعاً اصل هستند. قیمت ها هم نسبت به فروشگاه های شیک لب جاده خیلی منصفانه تر است. فقط یادتان باشد که بازار از 7 صبح شروع می شود و تا 2 بعد از ظهر خیلی از بساط ها جمع می شوند.

سوغات ساری چیست؟

• مرکبات: ساری پایتخت مرکبات ایران است. پرتقال، نارنگی و لیموهای اینجا در پاییز بی نظیرند.
• صنایع دستی چوبی: به دلیل وفور چوب در جنگل های مازندران، ظروف چوبی خراطی شده (لاک تراشی) در اینجا رواج دارد.
• انواع رب: رب انار، رب نارنج و رب ازگیل (کاندس).
• شربت بهارنارنج: که در اردیبهشت ماه تمام شهر بوی آن را می دهد.

برنامه سفر 3 روزه پیشنهادی

این یک برنامه فشرده نیست، چون قرار نیست در سفر بدویم. می خواهیم آرامش داشته باشیم.

روز اول: صبح زود با قطار از تهران حرکت کنید. بعد از ظهر به ساری برسید. یک راست بروید سراغ عمارت کلبادی و حمام وزیری. شب را در کنار میدان ساعت قدم بزنید و شام را در یکی از کبابی های معروف خیابان قارن بخورید.

روز دوم: صبحانه را در بازار روز بخورید (پنیر محلی و نان گرم). سپس به سمت جنوب بروید. مقصد اول دریاچه چورت است. ناهار را به صورت پیکنیک کنار دریاچه میل کنید. عصر به سمت سد سلیمان تنگه بروید و دم غروب به شهر برگردید.

روز سوم: اگر حال و حوصله رانندگی طولانی دارید، صبح زود به سمت باداب سورت بروید. در مسیر از تماشای جنگل های کیاسر لذت ببرید. اگر هم می خواهید استراحت کنید، به ساحل فرح آباد (خزرآباد) بروید که حدود 25 کیلومتر با شهر فاصله دارد و کمی کنار دریا راه بروید. در نهایت از جاده فیروزکوه به سمت خانه برگردید.

بهترین فصل برای دیدن ساری چه زمانی است؟

ببینید، ساری در تابستان به شدت شرجی است. اگر با رطوبت بالا مشکل دارید، تیر و مرداد را کلاً خط بزنید. اردیبهشت ماه، ساری مثل یک نقاشی است؛ بوی بهارنارنج در تمام کوچه ها می پیچد و هوا نه سرد است و نه گرم. پاییز هم برای دیدن دریاچه های اطراف (مثل دریاچه الندان یا چورت) عالی است چون برگ ریزان جنگل های هیرکانی منظره ای می سازد که هیچ کجای دیگر نمی بینید. زمستان های ساری معمولاً بارانی است و برف خیلی کم می بارد، مگر اینکه به ارتفاعات بروید.

در نهایت، ساری شهری است برای کسانی که می خواهند لایه های زیرین فرهنگ مازندران را لمس کنند. اینجا از زرق و برق متل قو خبری نیست، اما اصالتی دارد که در بازارهای شلوغ و لبخندهای مردم اش موج می زند. سفر به ساری شاید شما را به یک لاکچری گرد حرفه ای تبدیل نکند، اما قطعاً خاطراتی می سازد که طعم اش مثل همان رب انارهای ترش و شیرین بازار روز، تا سال ها زیر دندان تان می ماند.