تالش
تالش فقط یک نام در نقشه استان گیلان نیست؛ اینجا جایی است که کوه و دریا آن قدر به هم نزدیک می شوند که انگار برای رسیدن به قله، نیازی به راه رفتن طولانی ندارید. وقتی از سمت انزلی به سمت شمال غرب حرکت می کنید، کم کم رطوبت هوا با بوی چوب سوخته و خاک باران خورده ترکیب می شود. تالش یا همان هشتپر سابق، شهری است که هنوز هم می توانید در بازارش صدای بلند پیرمردهایی را بشنوید که به زبان تالشی معامله می کنند و روی حرف شان می ایستند. اگر دنبال یک سفر اتوکشیده و لوکس هستید، شاید تالش جای شما نباشد، اما اگر دلتان می خواهد کفش هایتان گلی شود و شب را در جایی بخوابید که صدای باد در لابه لای سقف های شیروانی بپیچد، این راهنما دقیقاً برای شماست.
چطور خودمان را به تالش برسانیم؟
مسیر رسیدن به تالش بسته به این که چقدر اهل رانندگی باشید، متفاوت است. از تهران تا تالش حدود 410 کیلومتر راه در پیش دارید. اگر با ماشین شخصی حرکت کنید، از اتوبان قزوین به سمت رشت می روید و قبل از رسیدن به رشت، مسیر را به سمت فومن و سپس رضوانشهر کج می کنید. این مسیر حدود 6 ساعت زمان می برد. اما اگر از جاده کناره بیایید، ترافیک شهرهایی مثل پره سر و اسالم ممکن است زمان سفر را به 7 یا 8 ساعت برساند. اتوبوس های پایانه غرب تهران هم هر روز به مقصد تالش حرکت می کنند. قیمت بلیط اتوبوس در سال 1405 حدود 900 هزار تومان است.
یک گزینه دیگر استفاده از قطار یا هواپیما تا رشت است. از رشت تا تالش حدود 110 کیلومتر فاصله است که با ماشین سواری حدود 2 ساعت طول می کشد. کرایه ماشین های خطی از رشت به تالش در سال 1405 چیزی حدود 400 هزار تومان برای هر نفر است. اگر گروهی سفر می کنید، گرفتن یک ماشین دربستی با قیمت حدود 1.5 میلیون تومان منطقی تر به نظر می رسد. جاده در بیشتر مسیر دو بانده است اما در نزدیکی های تالش، چاله های ناگهانی و موتور سوارهایی که بدون چراغ در شب حرکت می کنند، می توانند غافلگیرتان کنند.
جاده ای که سقف اش از درخت است
نمی شود تا تالش رفت و از گیسوم نگذشت. گیسوم جایی است که جنگل به دریا دست می دهد. تونل درختی گیسوم در هر فصلی یک شکل است؛ در بهار سبز روشن، در تابستان سبز تیره و سنگین و در پاییز که نگوییم. اما یک نکته را بدانید: گیسوم در روزهای تعطیل به شدت شلوغ است. اگر دنبال آرامش هستید، جمعه ها سمت ساحل گیسوم نروید. دستفروش ها در دو طرف جاده بساط می کنند و بوی بلال زغالی کل فضا را پر می کند. من شخصاً ترجیح می دهم در اواسط هفته و زمانی که مه کمی جاده را گرفته، در این مسیر رانندگی کنم. انتهای این جاده به ساحلی می رسد که بر خلاف خیلی از سواحل شمال، هنوز هم درختان بزرگ در چند متری آب قرار دارند.
سوباتان؛ جایی که موبایل آنتن نمی دهد و خوشحالید
سوباتان داستانی متفاوت دارد. این ییلاق در ارتفاع 1900 متری قرار گرفته و برای رسیدن به آن دو راه دارید: یا از تالش با نیسان های محلی بروید و یا از سمت خلخال جاده خاکی را طی کنید. جاده تالش به سوباتان اصلاً برای ماشین های سواری مناسب نیست. سنگلاخ ها و شیب های تند، جلوبندی ماشین تان را نابود می کند. در بازار تالش، نیسان سوارهایی هستند که شما را با قیمت حدود 3 میلیون تومان (در سال 1405) به بالای کوه می برند. شاید گران به نظر برسد اما هیجان نشستن پشت نیسان و تماشای دره هایی که هر لحظه عمیق تر می شوند، بخشی از تجربه سفر به دوراچی و قلب تالش است.
در سوباتان خبری از دکل های مخابراتی قوی نیست. گوشی تان را در جیب بگذارید و به صدای زنگوله گوسفندها گوش بدهید. اینجا برق سراسری ندارد و بیشتر خانه ها از موتور برق یا پنل خورشیدی استفاده می کنند. شب های سوباتان حتی در مرداد ماه هم سرد است. حتماً کیسه خواب یا پتوی اضافه همراه داشته باشید. فروشنده های محلی در سوباتان پنیر و کره ای می فروشند که طعم اش تا سال ها زیر زبان تان می ماند. یکی از فروشنده ها می گفت جمعه ها عصر زودتر می بندند چون باید بروند پایین شهر، نمی دانم چرا، شاید برای دیدن خانواده یا خرید هفته، ولی همین بی نظمی هاست که سوباتان را واقعی نگه داشته است.
قلعه صلصال و روستای مریان
اگر از ارتفاعات خسته شدید، به سمت لیسار بروید. قلعه صلصال روی یک تپه بلند مشرف به شالیزارها قرار دارد. پیاده روی تا بالای قلعه حدود 20 دقیقه طول می کشد اما منظره ای که از دریای خزر و کوه های تالش به شما می دهد، ارزش عرق ریختن را دارد. از طرف دیگر، روستای مریان با آن حمام تاریخی اش، جایی است که تاریخ و طبیعت به هم گره خورده اند. جاده مریان از وسط جنگل می گذرد و در طول مسیر می توانید از دکه های کنار جاده، گردو و عسل طبیعی بخرید. عسل تالش به خاطر تنوع گیاهان کوهی، عطر تندی دارد که شاید اول اش کمی برایتان عجیب باشد.
هزینه های سفر به تالش در سال 1405
با توجه به نرخ تورم و دلار 200 هزار تومانی، هزینه های سفر را باید دقیق تر مدیریت کرد. تالش نسبت به شهرهایی مثل رامسر یا نمک آبرود، مقصد اقتصادی تری محسوب می شود. در جدول زیر برآورد هزینه ها برای یک سفر 3 روزه به ازای هر نفر آورده شده است:
| نوع هزینه | اقتصادی (تومان) | متوسط (تومان) | لوکس (تومان) |
|---|---|---|---|
| اقامت (هر شب) | 2,000,000 | 5,000,000 | 10,000,000 |
| غذا (هر وعده) | 1,200,000 | 2,500,000 | 5,000,000 |
| اجاره نیسان (دبستی) | 3,000,000 | 3,000,000 | 4,500,000 |
| تفریحات و ورودی ها | 500,000 | 1,500,000 | 4,000,000 |
نکته: قیمت های لوکس مربوط به ویلاهای استخردار در جاده اسالم به تالش یا هتل های خاص منطقه است. برای اقامت اقتصادی، خانه های روستایی مریان یا کلبه های چوبی سوباتان بهترین گزینه هستند. پلتفرم های جاباما و جاجیگاه در سال 1405 گزینه های متنوعی را از 4 میلیون تومان به بالا نمایش می دهند.
شکم گردی به سبک تالشی ها
در تالش نباید فقط به کباب کوبیده و جوجه قناعت کنید. اینجا سرزمین “تورش تره” و “انار بیج” است. اما خاص ترین غذای این منطقه، کباب تالشی است که با گوشت تازه گوسفندی و بدون پیاز زیاد درست می شود تا طعم واقعی گوشت حفظ شود. در بازار مرکزی تالش، مغازه های کوچکی هستند که فقط نان محلی می پزند. نان هایی که با مغز گردو و شکر پر شده اند و داغ داغ سرو می شوند. ماهی سفید تالش هم که دیگر نیازی به تعریف ندارد، البته اگر در فصل صید (پاییز و زمستان) آنجا باشید. یک بار در یک رستوران محلی پرسیدم چرا زیتون پرورده شان انقدر ترش است، آشپز گفت چون از رب انار جنگلی استفاده می کنند که خودشان چیده اند. این تفاوت هاست که سفر را می سازد.
برنامه پیشنهادی سفر 3 روزه
روز اول: صبح زود از تهران حرکت کنید. ناهار را در فومن بخورید و عصر به سمت جنگل گیسوم بروید. شب را در شهر تالش یا خانه های بوم گردی اطراف اقامت کنید.
روز دوم: صبح زود با یک نیسان راهی سوباتان شوید. پیاده روی در دشت های سوباتان، بازدید از آبشار ورزان و خوردن کباب گوسفندی در بازارچه سوباتان کل روزتان را پر می کند. شب را حتماً در سوباتان بمانید تا آسمان پرستاره را ببینید.
روز سوم: بعد از طلوع آفتاب به سمت پایین برگردید. سری به قلعه صلصال در لیسار بزنید و بعد از خرید سوغات از بازار تالش (جوراب های پشمی دستباف و پنیر سیاهمزگی)، به سمت جاده اسالم به خلخال بروید تا یکی از زیباترین جاده های ایران را هم ببینید و از آنجا مسیر برگشت را در پیش بگیرید.
چند نکته که در هیچ نقشه ای پیدا نمی کنید
1. سوخت گیری: قبل از بالا رفتن به سمت سوباتان یا مریان، حتماً باک بنزین ماشین را پر کنید. آن بالا خبری از پمپ بنزین نیست.
2. لباس گرم: حتی اگر در چله تابستان می روید، یک بادگیر یا سویشرت بردارید. اختلاف دمای تالش با ییلاقات گاهی به 15 درجه می رسد.
3. پول نقد: در سوباتان گاهی به دلیل قطع بودن اینترنت، کارتخوان ها کار نمی کنند. همیشه مقداری پول نقد همراه داشته باشید.
4. احترام به محلی ها: تالشی ها به زبان و فرهنگ شان بسیار حساس و مغرور هستند. سعی کنید چند کلمه ساده تالشی یاد بگیرید، لبخند را از صورت شان محو نمی کنند.
سوالات متداول درباره سفر به تالش
بهترین زمان برای سفر به تالش چه فصلی است؟
اردیبهشت و خرداد برای دیدن دشت های گل و سبزی مطلق ییلاقات عالی است. مهر و آبان هم برای کسانی که عاشق پاییز جنگل های هیرکانی هستند، بهترین زمان محسوب می شود.
آیا با ماشین شخصی می توان به سوباتان رفت؟
اگر ماشین تان شاسی بلند 4WD نیست، به هیچ وجه توصیه نمی شود. جاده خاکی و دارای سنگ های تیز است که می تواند باعث پنچری یا آسیب جدی به زیربندی ماشین های سواری شود.
سوغات اصلی تالش چیست؟
جوراب ها و دستکش های پشمی با طرح های سنتی، عسل طبیعی کوهستان، پنیر سیاهمزگی (که بسیار سفت و شور است) و گلیم های دستباف از مهم ترین سوغات این منطقه هستند.
آیا تالش برای سفر با کودکان مناسب است؟
بله، ساحل گیسوم و پارک جنگلی سیاهداران (که سورتمه ریلی هم دارد) برای کودکان بسیار جذاب است، اما اقامت در سوباتان به دلیل نبود امکانات بهداشتی پیشرفته ممکن است برای کودکان خردسال کمی سخت باشد.
